રોજગારલક્ષી તાલીમ આપવા માટે ઉપલબ્ધ સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરીને ઉદ્યોગમાં એપ્રેન્ટિસની તાલીમ આપવાના કાર્યક્રમના નિયમનના ઉદ્દેશ્ય સાથે એપ્રેન્ટિસ એક્ટ, 1961 લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. આ કાયદા દ્વારા ચોક્કસ ઉદ્યોગોમાં નોકરીદાતાઓએ ઉદ્યોગ માટે યુવા વર્ગને રોજગાર માટે એપ્રેન્ટિસશિપ તાલીમ આપવા અને રાષ્ટ્રીય વ્યાપાર તાલીમ (NCVT) દ્વારા રાષ્ટ્રીય વેપાર પ્રમાણપત્ર ધરાવતા વ્યક્તિને ઉદ્યોગ માટે કુશળ માનવબળ વિકસાવવા ફરજિયાત બનાવે છે. એપ્રેન્ટિસ અને એપ્રેન્ટિસશીપ તાલીમ એપ્રેન્ટિસ એક એવી વ્યક્તિ છે જે એપ્રેન્ટિસશીપ તાલીમ લઈ રહી છે. એપ્રેન્ટિસશીપ તાલીમ એ કોઈપણ ઉદ્યોગ અથવા સંસ્થામાં પ્રશિક્ષણનો અભ્યાસક્રમ સૂચવે છે. એપ્રેન્ટિસશીપ પ્રશિક્ષણમાં મૂળભૂત તાલીમ (સૈદ્ધાંતિક સૂચનાઓ) અને કાર્યસ્થળ પર વાસ્તવિક કામગીરીની તાલીમ સામેલ છે. કોઈપણ વ્યક્તિ, જેણે 14 વર્ષની વય પૂર્ણ કરી હોય અને શારીરિક રીતે તંદુરસ્ત હોય અને વેપાર માટે સૂચવવામાં આવેલી ન્યૂનતમ શૈક્ષણિક લાયકાત ધરાવતો હોય તે, એપ્રેન્ટિસશિપ તાલીમ લઈ શકે છે. એપ્રેન્ટિસશીપ પ્રશિક્ષણના ફાયદા એપ્રેન્ટિસેસને 'જોબ પર' તાલીમ લેવાની તક મળે છે અને વાસ્તવિક કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓના સંપર્કમાં આવે છે. તેમને અદ્યતન મશીનો અને ઉપકરણો, ઉદ્યોગ વિશિષ્ટ શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો પર કામ કરવાની તક મળે છે અને તેમના ક્ષેત્ર વિશે વધુ શીખે છે. એકવાર એપ્રેન્ટિસ કોઈ વ્યવસાયમાં જ્ઞાન અને કુશળતા મેળવી લે, તો તે તેમને વેતન અથવા સ્વ રોજગાર મેળવવામાં મદદ કરે છે. તાલીમ દરમ્યાન નિયુક્ત દરો પર એપ્રેન્ટિસને મહેનતાણું મળે છે. કેન્દ્રીય / રાજ્યના જાહેર ક્ષેત્રો અથવા ખાનગી ક્ષેત્રના કોઈપણ ઉદ્યોગ / સંસ્થાઓમાં એપ્રેન્ટિસશિપ તાલીમ લઈ શકાય છે, જ્યાં એપ્રેન્ટિસશીપ બેઠકો ઉપલબ્ધ હોય. એપ્રેન્ટિસની શ્રેણીઓ એપ્રેન્ટિસની ચાર કેટેગરી છે ટ્રેડ એપ્રેન્ટિસ કોઈપણ ચોક્કસ વ્યવસાયમાં એપ્રેન્ટિસશીપ તાલીમ મેળવનાર વ્યક્તિ. ચોક્કસ વ્યવસાય એ કોઈપણ વેપાર / વ્યવસાય / એન્જિનિયરિંગ / નોન-ઇજનેરી / ટેકનોલોજી / કોઈપણ વ્યવસાયિક અભ્યાસક્રમમાં સરકાર દ્વારા સૂચિત કોઈપણ વિષય ક્ષેત્ર હોઈ શકે છે. 8, 10 કે 12 ધોરણ પાસ અને આઈટીઆઈ પાસ કરેલ વ્યક્તિઓ ટ્રેડ એપ્રેન્ટિસ માટે ચોક્કસ વેપારમાં એપ્રેન્ટિસશીપ મેળવવા માટે પાત્ર છે. અમુક કારોબારમાં બી.એસ.સી. પાસ પણ નિયત લાયકાત છે. ગ્રેજ્યુએટ એપ્રેન્ટિસ - એવી વ્યક્તિ કે જે એન્જિનિયરિંગ / નોન - ઇજનેરીમાં ડિગ્રી ધરાવે છે અને નિયુક્ત વેપારમાં એપ્રેન્ટિસશીપ તાલીમ લઈ રહી છે. ટેકનિશિયન એપ્રેન્ટિસ - એવી વ્યક્તિ કે જે એન્જિનિયરિંગ / નોન - ઇજનેરીમાં ડિપ્લોમા ધરાવે છે અને નિયુક્ત વેપારમાં એપ્રેન્ટિસશીપ તાલીમ લઈ રહી છે. ટેકનિશિયન (વ્યાવસાયિક) એપ્રેન્ટિસ – તે વ્યક્તિ કે જેણે ઓલ ઈન્ડિયા કાઉન્સિલ દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત શાળા શિક્ષણના માધ્યમિક તબક્કાની સમાપ્તિ પછી વ્યવસાયિક અભ્યાસક્રમમાં પ્રમાણપત્ર મેળવ્યું છે. એપ્રેન્ટિસશીપ માટે સ્ટાઇપન્ડ ટ્રેડ એપ્રેન્ટિસ સહિતની તમામ કેટેગરીના એપ્રેન્ટિસને ચૂકવવાપાત્ર સ્ટાઇપન્ડનો દર સુધારવામાં આવ્યો છે અને તારીખ 25 મી સપ્ટેમ્બર, 2019 ના રોજ ભારતના વિશેષ સામાન્યગેઝેટમાં સૂચિત કરવામાં આવેલ છે. લઘુત્તમ સ્ટાઇપન્ડ શૈક્ષણિક અને તકનીકી લાયકાત કે જે સંબંધિત ટ્રેડ્સના અભ્યાસક્રમમાં સૂચવવામાં આવેલ છે તેના પર આધારિત છે. એપ્રેન્ટિસશીપ રૂલ, 1992 માં સપ્ટેમ્બર 2019 સુધીમાં થયેલ સુધારા સૂચવે છે કે, એપ્રેન્ટીસશિપ તાલીમના બીજા વર્ષ દરમિયાન, નિયત લઘુતમ સ્ટાઇપન્ડની રકમમાં 10 ટકાનો વધારો થશે અને એપ્રેન્ટિસશીપ તાલીમના 3 જા વર્ષ દરમિયાન નિર્ધારિત લઘુતમ સ્ટાઇપન્ડની રકમમાં 15 ટકાનો વધારો થશે.. તમામ કેટેગરીના એપ્રેન્ટીસીસ માટે દર મહિને ચૂકવવામાં આવતું લઘુત્તમ સ્ટાઇપન્ડ નીચે મુજબ છે: શ્રેણી તાલીમના પ્રથમ વર્ષ માટેની લઘુતમ મૂળ સ્ટાઇપન્ડની રકમ સ્કૂલ પાસ આઉટ (વર્ગ 5 થી - 9 મા વર્ગ) રૂ. 5000 પ્રતિ માસ સ્કૂલ પાસ આઉટ (વર્ગ 10) રૂ. 6000 પ્રતિ માસ સ્કૂલ પાસ આઉટ (વર્ગ 12) રૂ. 7000 પ્રતિ માસ રાષ્ટ્રીય અથવા રાજ્ય પ્રમાણપત્ર ધારક રૂ. 7000 પ્રતિ માસ ટેકનિશિયન (વ્યાવસાયિક) એપ્રેન્ટિસ અથવા વોકેશનલ સર્ટિફિકેટ ધારક અથવા સેન્ડવિચ કોર્સ (ડિપ્લોમા સંસ્થાઓના વિદ્યાર્થીઓ) રૂ. 7000 પ્રતિ માસ કોઈપણ પ્રવાહ અથવા સેન્ડવિચ કોર્સમાં ટેકનિશિયન એપ્રેન્ટિસ અથવા ડિપ્લોમા ધારક (ડિગ્રી સંસ્થાઓના વિદ્યાર્થીઓ) રૂ. 8000 પ્રતિ માસ કોઈ પણ પ્રવાહમાં ગ્રેજ્યુએટ એપ્રેન્ટિસ અથવા ડિગ્રી એપ્રેન્ટિસશીપ અથવા કોઈપણ પ્રવાહમાં ડિગ્રી ધારક રૂ. 8000 પ્રતિ માસ કુશળતા પ્રમાણપત્ર ધારક ઉપરના કોષ્ટકમાં જણાવ્યા મુજબ તેની શૈક્ષણિક લાયકાત અનુસાર, જો તે ઉપરોક્ત કોઈપણ કેટેગરીમાં ન આવે, તો તેને / તેણીને ઓછામાં ઓછું 5000 /- પ્રતિ માસ સ્ટાઇપન્ડ મળશે. સ્ત્રોત્ર: કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યમ મંત્રાલય